Purchasky · Satınalma rehberi · Şablonlar
Uygulama · 2026-10-16 · 7 dakika okuma
Çoğu firmada tedarikçiler hakkındaki bilgi, satınalmacının aklındadır. O kişi işten ayrıldığında bilgi de gider. Tedarikçi değerlendirme, bu bilgiyi kişiden çıkarıp firmaya mal etme işidir.
Tedarikçi değerlendirme denince iki farklı iş kastedilebiliyor ve ikisinin kriterleri de farklıdır.
Birincisi, hiç çalışmadığınız bir firmayı listeye almadan önce yaptığınız ön elemedir. Burada elinizde performans verisi yoktur; kapasite, referans, belgeler ve mali duruma bakarsınız.
İkincisi, hâlihazırda çalıştığınız tedarikçinin dönemsel değerlendirmesidir. Burada tahmin yürütmezsiniz — geçen altı ayda ne yaşandığına bakarsınız. Bu yazı ikincisi hakkında.
Kriterlerin sayısını az tutun. Altıdan fazla kritere puan veren formlar doldurulmaz; doldurulsa da puanlar birbirine benzeyip ayırt ediciliğini kaybeder.
Pratikte işe yarayan altı başlık şunlar:
Hazır formlardaki ağırlıklar başlangıç noktasıdır, kural değildir. Ağırlık dağılımı firmanın ne iş yaptığına göre değişir.
Siparişe göre üretim yapan, termini kritik bir atölyede termin ağırlığı %35'e çıkabilir. Düzenli stok alımı yapan bir markette fiyat ağırlığı baskın olabilir. Gıda ya da sağlıkta kalite ve belge düzeni diğer her şeyin önüne geçer.
Tek kural: ağırlıkların toplamı %100 olmalı. Sitedeki değerlendirme formu bunu kendisi kontrol ediyor, toplam 100 değilse uyarı veriyor.
Beşli ölçek yeterlidir ve her basamağın ne anlama geldiği yazılı olmalıdır. Yoksa aynı tedarikçiye iki kişi farklı puan verir ve puanlar karşılaştırılamaz hale gelir.
Kullanılabilir bir tanım seti şöyle: 5 beklentinin üzerinde ve hiç sorun yaşanmamış; 4 iyi, küçük aksaklıklar çözülmüş; 3 kabul edilebilir ama iyileştirme gerekiyor; 2 zayıf, tekrarlayan sorunlar var; 1 kabul edilemez, iş aksamış.
Puanı verirken somut olaya dayandırın. “İletişim zayıf” yerine “üç teklif isteğinden ikisine beş iş günü içinde dönmedi” yazmak, hem puanı savunulabilir kılar hem de tedarikçiyle konuşurken elinizde veri olmasını sağlar.
Değerlendirmenin bir karşılığı yoksa yapılmasının anlamı yok. Puanı bir aksiyona bağlayın.
Yaygın kullanılan kademeleme şöyle: 85 ve üzeri onaylı tedarikçi, çalışmaya devam. 70–84 arası şartlı onaylı, gelişimi izlenecek. 50–69 arası düzeltici faaliyet istenecek — yani tedarikçiye hangi konuda ne beklediğinizi yazılı olarak bildirirsiniz. 50'nin altı, listeden çıkarılmasının değerlendirilmesi.
Düşük puan alan tedarikçiyi hemen kesmek her zaman doğru değil. Tek tedarikçili bir kalemde alternatif bulmadan ilişkiyi bitirmek sizi daha kötü duruma sokar. Böyle durumlarda doğru adım, önce alternatif aramaya başlamaktır.
Altı ayda bir çoğu KOBİ için uygun bir aralıktır. Yılda bir yapılırsa aradaki olaylar unutulur, üç ayda bir yapılırsa yeterli veri birikmeden tekrar edilmiş olur.
Kritik tedarikçiler — tek kaynaklı kalemler, üretimi durdurabilecek parçalar — için aralığı kısaltmak mantıklı. Yılda birkaç kez alım yaptığınız küçük tedarikçiler için ise her değerlendirmeyi zorlamak gereksiz yük yaratır.
Değerlendirmeyi takvimden ziyade olaylara bağlamak da bir seçenek: önemli bir aksama yaşandığında o tedarikçi için ara değerlendirme yapmak, altı ay beklemekten daha etkili olur.
ISO 9001:2015'in 8.4 maddesi, dışarıdan sağlanan ürün ve hizmetlerin kontrolünü düzenler. Standart, tedarikçilerin seçimi, değerlendirilmesi ve performanslarının izlenmesi için kriterler belirlenmesini ve bu faaliyetlerin kayıt altına alınmasını ister.
Standart size belirli bir form ya da belirli kriterler dayatmaz — kriterleri siz belirlersiniz, yeter ki belirlenmiş ve uygulanıyor olsun ve kaydı bulunsun. Denetimde sorulan tipik soru şudur: tedarikçilerinizi hangi kritere göre değerlendiriyorsunuz ve son değerlendirmenin kaydı nerede?
Belge almayı düşünmüyorsanız bile bu yapı işe yarar; standardın istediği şey zaten iyi bir satınalma pratiğinin yazıya dökülmüş halidir.
Hepsini değil. Toplam alım tutarınızın büyük kısmını oluşturan tedarikçiler ile tek kaynaklı kritik kalemlerin tedarikçileri yeterlidir. Yılda birkaç kalem aldığınız küçük tedarikçiler için dönemsel değerlendirme yapmak, elde edilen bilgiye değmeyen bir yük olur.
Düşük puan aldıysa evet — çünkü haberi olmayan tedarikçi düzeltemez. Ama puanı değil, gerekçeyi paylaşın: hangi siparişte ne yaşandığını ve ne beklediğinizi yazın. Rakam paylaşmak çoğu zaman tartışmaya, somut olay paylaşmak düzelmeye yol açar.
Tek kişi değil. Termin ve iletişim konusunda satınalma, kalite konusunda malzemeyi kullanan birim ya da kalite kontrol, belge düzeni konusunda depo ve muhasebe bilgi sahibidir. Formu satınalma toplar ama puanları ilgili birimlerden alır.
Yeni tedarikçide performans puanı yerine ön eleme yapılır: kapasite, referans, belgeler ve mali durum. İlk birkaç siparişi deneme olarak görün ve küçük tutarla başlayın. Yeterli sipariş geçmişi oluştuktan sonra normal değerlendirmeye alın.
Tedarikçilerden gelen fiyat tekliflerini yan yana koyan fiyat karşılaştırma tablosu. Fiyat–teslim–vade ağırlıklarına göre puanlar, en uygun teklifi gerekçesiyle gösterir. Formüllü Excel.
Çalıştığınız tedarikçilerin dönemsel performansını altı kritere göre puanlayan formüllü Excel formu. Ağırlıkları siz belirlersiniz, 100 üzerinden puanı ve sonuç kademesini form kendisi hesaplar. ISO 9001 tedarikçi değerlendirme kaydı olarak kullanılabilir.
Gelen malzemeyi siparişle karşılaştırarak teslim alındığını kayda geçiren boş tutanak örneği. Eksik, fazla ve kabul edilmeyen kalemleri sayar, sonucu kendisi yazar. Ücretsiz Excel.
Kaan Ortakarabacak (şahıs işletmesi) · Altınova V.D. 6470470989 · Cumhuriyet Mah. Altunizade Cad. A Blok No: 10/1 İç Kapı No: 12, Altınova / Yalova